"MET ggz heeft rond 2016 al het plan gehad om met IPS aan de slag te gaan. Alleen was de tijd er toen nog niet rijp voor. “
In 2022 kwam IPS opnieuw op tafel. Gemeenten vroegen MET ggz en Vincent van Gogh om IPS te implementeren binnen Hoofdzaak Werk. Inmiddels was duidelijk dat IPS de best bewezen methode is om mensen met mentale klachten duurzaam aan betaald werk te helpen. Maar vanuit organisatorisch perspectief was die keuze niet vanzelfsprekend.
"Nee, het vraagt wat van ons als zorgorganisatie. Toch hebben we ervoor gekozen om erin te investeren. Omdat we weten wat werk voor mensen betekent."
Martijn zegt het bijna terloops, maar achter die woorden schuilt een diepgewortelde overtuiging. Als rehabilitatiewerker zag hij jarenlang hoe gesprekken met cliënten zelden alleen over psychische klachten gingen.
"Ze gingen over de opleiding die niet was afgemaakt. Over die baan die nét niet lukte. Of over werk dat iemand niet had kunnen volhouden. Dan besef je dat werk veel meer is dan een inkomen. Het gaat over ergens naartoe gaan. Collega's hebben. Kunnen vertellen wat je doet, over erbij horen."
"Alles wat ik doe, gaat uiteindelijk over het kunnen meedoen van mensen met psychische klachten. Dat is de rode draad in mijn hele loopbaan."
Is werk dan voor iedereen de oplossing?
De vraag laat hem even nadenken. "Nee, werk is geen wondermiddel. Maar voor heel veel mensen is het wel een belangrijk onderdeel van het leven en van herstel."
Hij verwijst naar de wetenschap, waarin de positieve effecten van betaald werk op gezondheid, zelfvertrouwen en veerkracht uitgebreid zijn onderzocht. "Maar daarvoor hoef je niet eens de onderzoeken te lezen. Wij zien het in onze praktijk iedere dag gebeuren."
Sinds de start van IPS veranderde zijn eigen rol. Waar hij eerst de businesscase schreef en de implementatie begeleidde, houdt hij zich tegenwoordig vooral bezig met de verdere ontwikkeling van het netwerk. Achter de schermen betekent dat afstemmen met gemeenten, het UWV en samenwerkingspartners.
"Dat is soms best ingewikkeld. Er zijn verschillende regels en regelingen die niet altijd goed op elkaar aansluiten of niet goed aansluiten op de cliënt. Ik noem dat weleens het zand in de IPS-motor. Dat zand moeten we eruit halen, zodat de IPS-trajectbegeleiders kunnen doen waar zij goed in zijn: mensen ondersteunen."
Waar ligt jouw ambitie voor IPS?
De vraag zorgt voor een glimlach. “Het zou mooi zijn als we samen niet alleen mensen helpen terug te keren naar werk, maar vooral voorkomen dat ze uitvallen. Ziekteverzuim door psychische klachten is een relevant thema. Mensen vanuit een uitkering naar werk begeleiden voelt dan als dweilen met de kraan open. En het zou mooi zijn als we iets kunnen betekenen voor jongeren in opleiding. Als jongeren uitvallen tijdens hun opleiding, werkt dat vaak hun hele leven door. Als we dáár verschil kunnen maken, voorkomen we ontzettend veel persoonlijk leed. Daarom ben ik zo enthousiast over IPS-O (opleidingen)."
"Iedereen verdient een tweede kans. En als het nodig is een derde of een vierde."
Wat is voor jou een sterk aandachtspunt?
Daar hoeft hij niet lang over na te denken. “Dat werkgevers nog altijd terughoudend kunnen zijn. Er leeft nog vaak het idee dat iemand met mentale klachten vroeg of laat toch weer uitvalt. Dat zegt vooral iets over hoe we als samenleving naar psychische kwetsbaarheid kijken. Terwijl het iedereen kan overkomen."
Hij draait de vraag om. "Wat zouden wij zelf willen als we uitvallen? Of voor onze kinderen? Of voor onze broer of zus? Het antwoord laat zich raden. Een tweede kans. En als het nodig is een derde of een vierde."
Misschien is dat uiteindelijk wel waar IPS écht over gaat. Niet over werk alleen. Maar over mensen weer het vertrouwen geven dat ze mee mogen doen.