Wet verplichte ggz:
zucht of zegen?

Dit artikel verscheen in editie 3 van MET, 2020.

Hoe richten we onze zorg beter, efficiënter en effectiever in? En vooral: wat levert dit op voor onze cliënten? In elke editie van MET magazine laat een medewerker zijn waar hij of zij mee bezig is. Deze keer vertelt geneesheer-directeur Heidi Croonen over de nieuwe Wet verplichte ggz.

Op 1 januari 2020 is de Wet verplichte ggz (Wvggz) in werking getreden. Deze opvolger van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz) regelt dat een psychiater in bijzondere situaties de vrijheid van een cliënt mag beperken. Hoe zit de nieuwe wet in elkaar en wat betekent dit in de praktijk? En: wat levert de Wvggz op voor cliënten? Heidi Croonen, geneesheer-directeur bij MET ggz, legt het uit.

Gedwongen opname voorkomen

“De ggz in Nederland heeft de laatste jaren veel geïnvesteerd in het zoveel mogelijk voorkomen van opname in een kliniek. Ook streven we ernaar de cliënt zoveel mogelijk de regie te geven over zijn eigen herstelproces. De oude wet Bopz was alleen gericht op gedwongen opname en gold ook voor mensen met een verstandelijke beperking en dementie. Niet meer helemaal van deze tijd dus. Daarom is het goed dat er nieuwe wetgeving is gekomen. Er zijn nu verschillende wetten voor verschillende doelgroepen: de Wet verplichte ggz voor mensen met psychische klachten, de Wet zorg en dwang voor mensen met een verstandelijke beperking en de Wet forensische zorg als er een justitiële noodzaak is.”

Uitgangspunten

Het doel van de nieuwe wetgeving is dat iedereen de zorg krijgt die hij nodig heeft. In het geval van de Wvggz geldt dat de wet niet alleen gericht is op gedwongen opname, maar ook mogelijkheden biedt voor gedwongen zorg in de ambulante setting. Daarnaast heeft de cliënt meer inspraak in zijn behandeling en worden naasten zoveel mogelijk betrokken in het herstelproces. Tot slot is er ook een mogelijkheid voor buitenstaanders om meldingen te doen als zij zich zorgen maken over iemand. Heidi: “De uitgangspunten voor deze wet zijn goed: de cliënt heeft meer inspraakmogelijkheden en heeft de kans om zelf met alternatieven te komen voor gedwongen opname. Je hebt daardoor een heel ander gesprek met de cliënt. Ook is het goed dat de stap naar een eventuele gedwongen opname heel zorgvuldig wordt genomen.”

“Er moet echt een betere balans komen tussen zorgvuldig te werk gaan en alles administratief willen dichttimmeren.”

Administratieve last

Maar die zorgvuldigheid heeft ook een keerzijde. “De administratieve last is enorm gestegen”, aldus Heidi. “Je moet als psychiater en zeker als geneesheerdirecteur ontzettend veel administreren: verslagen maken, formulieren invullen en versturen, formulieren van andere partijen bekijken etc. Dat komt deels doordat de wet is ingevoerd zonder dat de administratieve logistiek tussen ggz, rechtbank en het Openbaar Ministerie goed is geregeld. Daardoor zijn we tot wel drie à vier keer meer tijd kwijt aan het doorlopen van de procedure. Tijd die we niet kunnen besteden aan het daadwerkelijk behandelen van cliënten. Het gevolg is dat de doorlooptijden lang zijn en ook andere cliënten langer moeten wachten op behandeling. Daardoor ontstaan juist meer kritieke situaties.”

Meer actieve rol

Levert de nieuwe wetgeving ook iets op? Heidi: “Het is nog te vroeg om conclusies te trekken. In de dagelijkse praktijk zie ik dat sommige cliënten inderdaad een meer actieve rol aannemen en gebruikmaken van hun rechten. Maar ook van hen krijg ik terug dat ze het traject – met name het papierwerk – heel belastend vinden. Er moet dus echt een betere balans komen tussen zorgvuldig te werk gaan en alles administratief willen dichttimmeren. Anders is deze wet echt niet werkbaar.”

Portretfoto van Heidi Croonen

Heidi Croonen

Onze teams zijn altijd bezig met het beter, efficiënter en effectiever inrichten van de zorg die wij bieden.

Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg in het kort

De Wvggz geldt voor mensen bij wie een psychische stoornis leidt tot gedrag dat (gevaar) veroorzaakt voor henzelf of voor anderen. De rechter kan hen verplichte zorg opleggen als dit:

  • de enige manier is om het ernstige nadeel weg te nemen;
  • proportioneel is;
  • effectief is.

Vormen van verplichte zorg zijn bijvoorbeeld: medicatie toedienen, medische controles doen of opname in een ggz-instelling. Als verplichte zorg echt noodzakelijk is, moet de minst ingrijpende vorm worden ingezet en de dwang zo snel mogelijk worden afgebouwd.

Bron en meer informatie: www.dwangindezorg.nl/wvggz